Dhyan Marga

YouTube ਉੱਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੈ, ਕ੍ਰਮ ਨਹੀਂ। ਸੌ ਵੀਡੀਓ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ ਇਹ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ ਕਿ «ਕੱਲ੍ਹ ਸਵੇਰੇ ਠੀਕ-ਠੀਕ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ»। ਇੱਥੇ ਇੱਕੋ ਥਾਂ ਹੈ: 21 ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਕ੍ਰਮ, ਪੰਜ ਮੰਤਰ ਪੂਰੀ ਵਿਧੀ ਅਤੇ ਗਿਣਤੀ ਸਮੇਤ, ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਦੇ ਸਹੀ ਚੱਕਰ ਤੇ ਚੇਤਾਵਨੀਆਂ, ਆਪਣੇ-ਆਪ ਸਾਂਭਣ ਵਾਲਾ ਟ੍ਰੈਕਰ, ਰਾਤ ਦੀ ਵਿਧੀ, ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਰਾਤ ਤੱਕ ਦੀ ਪੂਰੀ ਦਿਨ-ਚਰਿਆ। ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਫ਼ਰਕ: ਹਰ ਗੱਲ ਦਾ ਸਰੋਤ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਕਿਹੜੀ ਗੱਲ ਪੁਰਾਣੇ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚੋਂ ਹੈ, ਕਿਹੜੀ ਲੋਕ-ਰੀਤ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਹੜੀ ਸਿਰਫ਼ ਅੰਦਾਜ਼ਾ, ਸਭ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਪੱਕਾ ਅਰਥ ਨਹੀਂ ਪਤਾ, ਉੱਥੇ ਇਹ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ₹2999 ਮੁੱਲ ਦੀ ਗਾਈਡ ਹੁਣ ₹299 ਵਿੱਚ।

ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਹੀ ਚਾਰ ਵਜੇ ਨਾ ਉੱਠੋ। ਰੋਜ਼ 15 ਮਿੰਟ ਪਹਿਲਾਂ ਉੱਠੋ, ਯਾਨੀ ਅੱਜ 6:30 ਉੱਤੇ ਉੱਠਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਕੱਲ੍ਹ 6:15, ਪਰਸੋਂ 6:00। ਡੇਢ-ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਆਪੇ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਉੱਤੇ ਹੋਵੋਗੇ। ਅਸਲ ਭੇਤ ਸਵੇਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਹੈ: ਜਲਦੀ ਉੱਠਣਾ ਜਲਦੀ ਸੌਣ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ, ਹੌਸਲੇ ਦਾ ਨਹੀਂ। ਗਾਈਡ ਵਿੱਚ ਰਾਤ ਦੀ ਵਿਧੀ ਹੈ: ਸਕਰੀਨ ਕਦੋਂ ਬੰਦ, ਹਲਕੀ ਰੋਟੀ ਸੌਣ ਤੋਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਢਾਈ-ਤਿੰਨ ਘੰਟੇ ਪਹਿਲਾਂ, ਕੋਸਾ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਸਾਹ ਦਾ ਅਭਿਆਸ। ਯਾਦ ਰੱਖੋ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲਾ ਘੜੀ ਦਾ ਅੰਕ ਨਹੀਂ, ਇੱਕ ਵਾਤਾਵਰਣ ਹੈ: ਰਾਤ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਪਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਚੁੱਪ। ਗਾਈਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਗਿਣ ਕੇ ਆਪਣਾ ਸਮਾਂ ਕੱਢਣ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਹਿਸਾਬ ਹੈ। ਰਾਤ ਦੀ ਸ਼ਿਫ਼ਟ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਪਰਦੇਸ ਬੈਠਿਆਂ ਲਈ ਵੱਖਰਾ ਰਾਹ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਹੈ।

ਨਹੀਂ, ਪਰ ਨਿਯਮ ਇਹੀ ਹੈ ਕਿ ਦਿਨ 1 ਤੋਂ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ। ਸਖ਼ਤ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਸਖ਼ਤ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ: ਇਹੀ ਨਿਯਮ ਮਨ ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ «ਇਹ ਕੋਈ ਖੇਡ ਨਹੀਂ»। ਪਰ ਛੋਟਾ ਰੂਪ ਵੀ ਪੂਰਾ ਦਿਨ ਹੈ: ਬਿਮਾਰੀ, ਸਫ਼ਰ, ਰਾਤ ਦੀ ਸ਼ਿਫ਼ਟ ਜਾਂ ਵਿਆਹ-ਸ਼ਾਦੀ ਦੀ ਭੱਜ-ਦੌੜ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ 2 ਤੋਂ 10 ਮਿੰਟ ਬੈਠ ਕੇ ਵੀ ਉਸ ਦਿਨ ਦਾ ਟਿੱਕ ਈਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਗੱਲ ਸਾਫ਼ ਸੁਣ ਲਓ: ਖੁੰਝਣ ਉੱਤੇ ਪਛਤਾਵੇ ਵਿੱਚ ਨਾ ਡੁੱਬੋ। ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਖੁੰਝਣਾ ਪਹਿਲੀ ਖੁੰਝ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਪਹਿਲੀ ਖੁੰਝ ਦੇ ਪਛਤਾਵੇ ਕਰਕੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। «ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ» ਦਬਾਓ ਅਤੇ ਅਗਲੀ ਸਵੇਰ ਫਿਰ ਆਸਣ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਜਾਓ। ਟ੍ਰੈਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਰਖਦਾ ਨਹੀਂ, ਬਸ ਗਿਣਦਾ ਹੈ।

ਨਹੀਂ। ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਈਡ ਵਿੱਚ ਮੰਤਰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਅਤੇ ਨਾਮ-ਸਿਮਰਨ ਦੀ ਰੀਤ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਛੁਪਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਪਰ ਜਿਹੜੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ: ਜਲਦੀ ਉੱਠਣਾ ਸਰੀਰ ਦੀ ਘੜੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ। ਸਾਹ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਨਾੜੀ-ਤੰਤਰ ਉੱਤੇ ਅਸਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਾਖੀ-ਭਾਵ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵੇਖਣਾ ਹੈ: «ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਕਿਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ?» ਇਸ ਸਵਾਲ ਲਈ ਕਿਸੇ ਮਜ਼੍ਹਬ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਮੰਤਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਟਿਕਣ ਲਈ ਇੱਕ ਖੁੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਇਸੇ ਲਈ ਇੱਥੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਦੀ ਰੀਤ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹੋਰ ਮੰਤਰ ਜਾਂ ਨਿਤਨੇਮ ਹੈ, ਉਹ ਉਹੀ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਸਾਧਨਾ ਓਨੀ ਹੀ ਪੂਰੀ ਰਹੇਗੀ। ਇੱਥੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਮੰਨਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ।

ਹਾਂ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਲਈ ਗਾਈਡ ਵਿੱਚ ਸਿਆਲ ਦੀ ਸਵੇਰ ਦਾ ਵੱਖਰਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ: ਰਜਾਈ ਵਿੱਚ ਪਏ-ਪਏ ਤਿੰਨ ਡੂੰਘੇ ਸਾਹ, ਗਰਮ ਹਥੇਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਉੱਤੇ, ਕੋਸਾ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਮੰਜੇ ਤੋਂ ਉੱਠਣਾ। ਕੋਸੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਹੈ, «ਠੰਢਾ ਹੀ ਚਾਹੀਦਾ» ਦੀ ਕੋਈ ਜ਼ਿਦ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਦੇਰ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲੇ ਦਾ ਸਮਾਂ ਵੀ ਖਿਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਗਾਈਡ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਆਪਣਾ ਸਮਾਂ ਮੁੜ ਕੱਢਣ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਦੱਸਦੀ ਹੈ। ਕੈਨੇਡਾ, ਯੂਕੇ ਜਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਵਰਗੀ ਬਹੁਤ ਠੰਢੀ ਥਾਂ ਲਈ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਠੰਢ ਨਾਲ ਲੜਨਾ ਸਾਧਨਾ ਨਹੀਂ; ਜਾਗ ਕੇ ਬੈਠਣਾ ਸਾਧਨਾ ਹੈ।

ਈਮਾਨਦਾਰ ਜਵਾਬ: ਨਹੀਂ। «21 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਦਤ» ਇੱਕ ਮਿੱਥ ਹੈ, ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਿਯਮ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਅੰਕੜਾ 1960 ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਤੋਂ ਆਇਆ। ਉਸ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੱਡੀ ਤਬਦੀਲੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮੰਨਣ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਲਗਭਗ 21 ਦਿਨ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਰਾਸ ਆਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸੀ, ਆਦਤ ਬਣਨ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਉੱਥੇ «ਘੱਟੋ-ਘੱਟ» ਲਿਖਿਆ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਦੇ ਪ੍ਰੇਰਕ ਬੁਲਾਰਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ «ਨਿਯਮ» ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮਾਪਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਅੰਕ ਕੁਝ ਹੋਰ ਨਿਕਲਿਆ: ਆਦਤ ਜੰਮਣ ਵਿੱਚ ਔਸਤਨ ਲਗਭਗ 66 ਦਿਨ, ਅਤੇ ਹਰ ਬੰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰਾ, 18 ਤੋਂ 254 ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ। ਫਿਰ ਅਸੀਂ 21 ਦਿਨ ਕਿਉਂ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ? ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਏਨੇ ਛੋਟੇ ਹਨ ਕਿ ਪੂਰੇ ਹੋ ਸਕਣ, ਅਤੇ ਏਨੇ ਵੱਡੇ ਕਿ ਚੁਭਣ। 21 ਦਿਨ ਆਦਤ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦੇ, ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਬੂਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਇਸੇ ਲਈ ਗਾਈਡ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਪੰਨਾ 21ਵੇਂ ਦਿਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖੁੱਲ੍ਹਦਾ ਹੈ।

ਉਸੇ ਪਲ। ਗਾਈਡ ਦਾ ਆਪਣਾ link ਤੁਹਾਡੀ email ਉੱਤੇ ਅਤੇ Topmate ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਫ਼ੋਨ ਦੀ ਹੋਮ-ਸਕਰੀਨ ਉੱਤੇ ਜੋੜ ਲਓ (Add to Home Screen); ਫਿਰ ਇਹ app ਵਾਂਗ ਖੁੱਲ੍ਹੇਗੀ, ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਬਿਨਾਂ ਵੀ। ਕੋਈ app ਨਹੀਂ, ਕੋਈ login ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਮਹੀਨੇਵਾਰ ਖ਼ਰਚਾ ਨਹੀਂ। ਤੁਹਾਡਾ ਸੰਕਲਪ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਟ੍ਰੈਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਹੀ ਫ਼ੋਨ ਵਿੱਚ ਸਾਂਭੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ। ਭੁਗਤਾਨ ਇੱਕ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਭਾਰਤੀ ਮੰਚ ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਤੁਹਾਡੇ ਕਾਰਡ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਸਾਡੇ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦਾ। ਇਹ ਗਾਈਡ ਸਿਰਫ਼ ਤੁਹਾਡੀ ਆਪਣੀ ਸਾਧਨਾ ਲਈ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਸਾਂਝਾ ਨਾ ਕਰਨਾ ਜੀ।

ਇਹੀ ਸਹੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੈ। ਇਹ ਗਾਈਡ ਭਟਕਦੇ ਮਨ ਲਈ ਹੀ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਮਨ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦੇ, ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਕੰਮ ਮੰਗਦੇ ਹਾਂ। ਅਤੇ ਕ੍ਰਮ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਸੌਖੇ ਤੋਂ ਔਖੇ ਵੱਲ ਰੱਖਿਆ ਹੈ: ਪਹਿਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਬੋਲ ਕੇ (ਵੈਖਰੀ), ਦੂਜੇ ਹਫ਼ਤੇ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ (ਉਪਾਂਸ਼ੂ), ਤੀਜੇ ਹਫ਼ਤੇ ਮਨ ਹੀ ਮਨ (ਮਾਨਸਿਕ)। ਜਿਸ ਦਿਨ ਮਨ ਬਹੁਤਾ ਭੱਜੇ, ਬੇਝਿਜਕ ਬੋਲ ਕੇ ਜਪਣ ਉੱਤੇ ਮੁੜ ਆਓ; ਇਹ ਪਿੱਛੇ ਜਾਣਾ ਨਹੀਂ, ਵਿਧੀ ਦਾ ਹੀ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ ਧਿਆਨ 10 ਮਿੰਟ ਦਾ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਹਰ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਉਚਾਰਨ, ਅਰਥ, ਕਿੰਨੀ ਵਾਰ ਅਤੇ ਕਦੋਂ, ਸਭ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਕੁਝ ਵੀ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ।

ਬੀਬੀਆਂ ਬਿਲਕੁਲ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੰਤਰ, ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਇਸਤਰੀ-ਪੁਰਸ਼ ਦਾ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ। ਸਿੱਖ ਰਵਾਇਤ ਵਿੱਚ ਨਾਮ-ਸਿਮਰਨ ਜਾਂ ਪਾਠ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ। ਬਜ਼ੁਰਗ ਕੁਰਸੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਦਿਲ ਦਾ ਰੋਗ, ਬਹੁਤ ਉੱਚਾ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਨੀਵਾਂ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ, ਦਮਾ ਜਾਂ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਾਧਨਾ ਦਾ ਹਲਕਾ ਰੂਪ ਹੀ ਕਰੋ, ਸਾਹ ਨਾ ਰੋਕੋ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ। ਗਰਭ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵੀ ਕੋਮਲ ਕ੍ਰਮ ਚੁਣੋ। ਇਹ ਗਾਈਡ ਡਾਕਟਰ ਦਾ ਬਦਲ ਨਹੀਂ ਹੈ।

21 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਸਾਧਨਾ ਇੱਕ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਹੈ, ਕਮਰਾ ਨਹੀਂ। ਪੂਰੀ ਹੋਈ ਹਰ ਸਵੇਰ ਇੱਕ ਦੀਵਾ ਜਗਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕੀਵੀਂ ਸਵੇਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 45 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਸਾਕਸ਼ੀ-ਸਾਧਨਾ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੁੱਲ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਸਾਖੀ-ਭਾਵ ਨੂੰ ਹੋਰ ਡੂੰਘਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਅਗਲੀ ਪੌੜੀ।